Αρχική » Περιβάλλον-Φύση » Η ΕΚΤΟΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΛΑΤΕΙΑΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΕΚΤΟΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΛΑΤΕΙΑΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

η Ιδιωτικοποίηση του Ελληνικού Δημόσιου Τομέα ισοδυναμεί με «Idiotic-οποίηση» του Ελληνικού Κράτους;

από KostasMarkakis

Αποσπάσματα από αντιπροσωπευτικά κείμενα και άρθρα για το θέμα:

[1] nomosphysis.org.gr, ΣτΕ Ολομ. 176-2023: Για την Εκτός Σχεδίου Δόμηση δεν αρκεί το ελάχιστο εμβαδόν, αλλά απαιτείται, ήδη από το 1985, και η Ύπαρξη Προσώπου σε Κοινόχρηστο Χώρο (Δρόμο)

«Από το συνδυασμό των άρθρων 24 παρ. 1 και 2 και 17 του Συντάγματος συνάγεται θεμελιώδης, από πλευράς δυνατότητας δομήσεως, διαφοροποίηση μεταξύ των εντός σχεδίου περιοχών, οι οποίες προορίζονται για δόμηση, και των εκτός σχεδίου περιοχών, οι οποίες δεν έχουν ως προορισμό, κατ’ αρχήν, την δόμηση ή την τουριστική εκμετάλλευση, αλλά την γεωργική, κτηνοτροφική και δασοπονική εκμετάλλευση και την αναψυχή του κοινού. Στις εκτός σχεδίου περιοχές, η δόμηση μόνο κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται, δυνάμενη και να απαγορεύεται εν όλω ή εν μέρει ή να επιτρέπεται υπό ιδιαιτέρως αυστηρούς όρους και περιορισμούς, προσαρμοσμένους στην ιδιαίτερη φύση κάθε περιοχής. Οι όροι αυτοί δεν επιτρέπεται να είναι ευνοϊκότεροι, δηλαδή να καθιστούν ευχερέστερη τη δόμηση, σε σχέση προς τους ισχύοντες για τις εντός σχεδίου περιοχές, ούτε να οδηγούν σε εξομοίωση των εκτός σχεδίου περιοχών με εντός σχεδίου πόλεως ή ορίων οικισμών περιοχές ή στην εν τοις πράγμασι δημιουργία νέων οικισμών χωρίς εγκεκριμένο πολεοδομικό σχέδιο, όπως δια της κατατμήσεως ενιαίου γηπέδου σε μικρότερα.

Οι ανωτέρω αρχές είναι εφαρμοστέες και στις Ζώνες Οικιστικού Ελέγχου (Ζ.Ο.Ε.), οι οποίες αποβλέπουν στον οικιστικό έλεγχο των περιαστικών εκτός σχεδίου περιοχών αφ’ ενός προς πρόληψη της περαιτέρω επιδείνωσης των προβλημάτων τους και προστασία του περιβάλλοντος αυτών και αφ’ ετέρου προς παρεμπόδιση της δημιουργίας δεδομένων και πραγματικών καταστάσεων που θα είχαν ως συνέπεια να δυσχεραίνεται ο μελλοντικός σχεδιασμός της περιοχής. Εξ άλλου, εν όψει του χαρακτήρα των περιλαμβανομένων στη Ζ.Ο.Ε. περιοχών ως αποτελούμενων από ακίνητα εκτός σχεδίου, τα οποία δεν προορίζονται κατ’ αρχήν προς δόμηση, οι καθοριζόμενοι με την Ζ.Ο.Ε. όροι και περιορισμοί δομήσεως και χρήσεως δύνανται να εξικνούνται και μέχρις ολοσχερούς απαγόρευσης της δομήσεως σε περιοχές όπου η ανάγκη διαφύλαξης του ιδιαίτερου χαρακτήρα τους το επιβάλλει. Εφ’ όσον δε τα μέτρα αυτά αφ’ ενός θεσπίζονται με αντικειμενικά κριτήρια χάριν της προστασίας του δημοσίου συμφέροντος και τεκμηριώνονται από τα στοιχεία του φακέλου και αφ’ ετέρου δεν εξαφανίζουν ούτε καθιστούν την ιδιοκτησία αδρανή σε σχέση με τον προορισμό της, δεν προσκρούουν στο άρθρο 17 του Συντάγματος ούτε στο άρθρο 1 του Πρώτου Προσθέτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ.  …

Περαιτέρω, ο εμπεριεχόμενος στις κρίσιμες διατάξεις των π.δ/των της 16.7-1.8.2001 και της 24-31.5.1985 όρος δομήσεως, κατά τον οποίο δομήσιμα είναι τα εκτός σχεδίου ακίνητα που έχουν πρόσωπο σε κοινόχρηστο χώρο (δρόμο) νομίμως υφιστάμενο, δικαιολογείται από λόγους δημοσίου συμφέροντος, συνισταμένους στην διαφύλαξη του χαρακτήρα των εκτός σχεδίου περιοχών και στην αποτροπή δημιουργίας με ιδιωτική πρωτοβουλία διάσπαρτων οικισμών χωρίς πολεοδομικό σχεδιασμό, όπως ορίζει, σε αρμονία με το άρθρο 24 του Συντάγματος, το άρθρο 17 του ν.δ. της 17.7.1923, όπως ισχύει (άρθρο 162 παρ. 1 του Κ.Β.Π.Ν.). Περαιτέρω, ο ανωτέρω όρος δομήσεως παρίσταται πρόσφορος και αναγκαίος για τη θεραπεία του επιδιωκόμενου με αυτόν σκοπού, δεδομένου μάλιστα ότι αφορά σε περιοχές που δεν προορίζονται κατ’ αρχήν για οικοδομική εκμετάλλευση, και είναι αναλογικός, εφ’ όσον δεν καθιστά αδόμητα τα εκτός σχεδίου ακίνητα, ούτε εξαφανίζει ή περιορίζει υπέρμετρα την ιδιοκτησία, στοιχεί δε προς βασικό κανόνα της πολεοδομικής νομοθεσίας ο οποίος ισχύει και για τα οικόπεδα εντός πολεοδομικού σχεδίου, ως προς τα οποία τα εκτός σχεδίου ακίνητα δεν νοείται να τελούν υπό ευνοϊκότερους όρους δομήσεως. Επομένως, η ρύθμιση αυτή είναι σύμφωνη με τα άρθρα 17 του Συντάγματος και 1 του Πρώτου Προσθέτου Πρωτοκόλλου της Ε.Σ.Δ.Α. …

Εφαρμογή του κανόνα, κατά τον οποίο τα εκτός σχεδίου ακίνητα είναι δομήσιμα μόνο αν διαθέτουν πρόσωπο σε κοινόχρηστο χώρο, γίνεται ρητώς ήδη στις αποφάσεις ΣΕ 2606, 3848-9/2005 7μ., οι οποίες είναι προγενέστερες των αφορωσών το επίμαχο ακίνητο οικοδομικών αδειών που εκδόθηκαν το 2006 και το 2011. Ενόψει τούτου ο ως άνω κανόνας, πέραν του ότι έπρεπε να είναι γνωστός στις πολεοδομικές αρχές, ήταν προβλέψιμος και για τους επιμελείς αγοραστές και τους συναλλασσομένους εν γένει. Πολλώ μάλλον ο επίμαχος κανόνας και η σχετική νομολογία, περιλαμβανομένης της αποφάσεως ΣΕ 3504/2010 7μ., με την οποία ερμηνεύθηκε έτι σαφέστερον η διάταξη της περιπτώσεως α΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 1 του π.δ. της 24-31.5.1985, έπρεπε ευλόγως να είναι γνωστά κατά τον χρόνο απόκτησης του επίδικου ακινήτου από τον εκκαλούντα, το έτος 2015» …

[2] news.b2green.gr/30527: Άμεση επίλυση του ζητήματος που έχει δημιουργηθεί μετά την απόφαση του ΣτΕ για την εκτός σχεδίου δόμηση [17.03.2023]. Η 176/2023 απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ αναφέρει : … «Η εν λόγω διάταξη του άρθρου 1 παρ. 1 του π.δ. της 24-31.5.1985, όπως είχε αρχικά όριζε στην περίπτωση α΄ απλώς το ελάχιστο εμβαδόν (4.000 τ.μ.) για την κατά τον κανόνα δόμηση των εκτός σχεδίου ακινήτων, ενώ ρύθμιζε συνολικά το ζήτημα των προϋποθέσεων αυτής στην επόμενη περίπτωση β΄. Ως εκ τούτου ο νομοθέτης, προς αποφυγή παρερμηνείας και καταστρατηγήσεων, με το άρθρο 10 παρ. 1 του ν. 3212/2003 όρισε, κατά τροποποίηση της ανωτέρω περίπτωσης α΄, ελάχιστο μήκος προσώπου των γηπέδων επί του κοινόχρηστου χώρου.

Η διάταξη αυτή δεν θεσπίζει το πρώτον, ως προϋπόθεση για οικοδομησιμότητα των εκτός σχεδίου γηπέδων, την ύπαρξη προσώπου αυτών σε κοινόχρηστο χώρο διότι την έννοια αυτή είχε εξ αρχής και η τροποποιούμενη διάταξη του άρθρου 1 παρ. 1 περ. α΄ του π.δ. της 24-31.5.1985. Επομένως, και τα εκτός σχεδίου γήπεδα που δημιουργήθηκαν πριν την έναρξη ισχύος του άρθρου 10 παρ. 1 του ν. 3212/2003, διεπόμενα από τις διατάξεις του άρθρου 1 παρ. 1 του π.δ. της 24-31.5.1985, όπως αυτό είχε αρχικά, είναι δομήσιμα εφ’ όσον διαθέτουν, μεταξύ άλλων, πρόσωπο σε κοινόχρηστο χώρο (δρόμο) νομίμως υφιστάμενο και μη προκύψαντα από ιδιωτική βούληση, κατά τα ειδικότερον οριζόμενα στην περ. β΄ της παρ. 1 του άρθρου 1 αυτού [άρθρο 162 παρ. 2 περ. β΄ του Κώδικα Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας (Κ.Β.Π.Ν.)].»

[3] ΕΛΛΕΤ, Γιάννης Μιχαήλ (Αντιπρόεδρος ΕΛΛΕΤ), Ελένη Μαΐστρου (Πρόεδρος ΣΑΚ)

α) ecopress.gr: Προτεραιότητα η Κατάργηση της Εκτός Σχεδίου Δόμησης [3.04.2023]

β) kathimerini.gr/economy: Σημαντική απόφαση για την εκτός σχεδίου δόμηση [2.04.2023]

«Η πρόσφατη απόφαση του ΣτΕ 176/2023 δεν συνιστά επ’ ουδενί δυσμενή ανατροπή στην εκτός σχεδίου δόμηση. Αντίθετα αποτελεί επαναφορά στη νομιμότητα και υπενθύμιση ότι πρέπει να τηρείται η ισχύουσα νομοθεσία, σύμφωνα με την οποία η εκτός σχεδίου δόμηση επιτρέπεται μόνον σε οικόπεδα με πρόσωπο σε κοινόχρηστο χώρο (δρόμο)» σημειώνουν σε άρθρο τους με τίτλο «Σημαντική απόφαση για την εκτός σχεδίου δόμηση» στην “Καθημερινή” οι  κ. Γιάννης Μιχαήλ αντιπρόεδρος της ΕΛΛΕΤ και  κ. Ελένη Μαΐστρου πρόεδρος του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής Κληρονομιάς ΕΛΛΕΤ και αναλυτικά αναφέρουν τα ακόλουθα:

«Είναι γνωστό ότι οι εκτός σχεδίου περιοχές δεν έχουν ως προορισμό τη δόμηση ή την τουριστική εκμετάλλευση. Εντούτοις, σε πολλά νησιά μας, το φυσικό περιβάλλον καταστρέφεται με την ανοχή της πολιτείας, καθώς οι τοπικές αρχές εκδίδουν «βεβαιώσεις» ότι αγροτικοί δρόμοι και μονοπάτια θεωρούνται δημοτικοί και άρα μια σειρά οικοπέδων «γίνονται» δομήσιμα ή μεταβιβάζονται παράνομα.

Οι περισσότερες οικοδομές που εμφανίζονται σε αυτές τις εκτός σχεδίου περιοχές είναι σαφές ότι δεν ανήκουν σε μικροϊδιοκτήτες αλλά αποτελούν πολυτελείς παραθεριστικές κατοικίες ή μεγάλα τουριστικά συγκροτήματα. Πρόκειται συχνά για τεράστιες και εκτός κλίμακας για τα νησιά μας επενδύσεις, οι οποίες επιπλέον δεν αφήνουν κέρδος στον τοπικό πληθυσμό αλλά μόνον απορρίμματα και κατανάλωση φυσικών πόρων.

Δυστυχώς δεν έχει ακόμη συνειδητοποιηθεί από την πολιτεία ότι η εκτεταμένη εκτός σχεδίου δόμηση με τη διάνοιξη νέων δρόμων, και επέκταση των αστικών δικτύων, η οποία δεν έχει προβλεφθεί από έναν χωρικό σχεδιασμό, οδηγεί στην υποβάθμιση του περιβάλλοντος και σε σημαντική ενεργειακή επιβάρυνση. Πότε θα αποφασίσει η πολιτεία να προχωρήσει οργανωμένα με βάση ένα συνολικό σχεδιασμό στον ορισμό περιοχών Β΄ κατοικίας και περιοχών τουριστικής ανάπτυξης που θα σέβονται τα φυσικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά του τόπου;

Με την απόφαση του ΣτΕ απορρίφθηκε έφεση κατά της 369/2018 αποφάσεως του Διοικητικού Εφετείου Πειραιά. Η απόφαση του Δ.Εφ.Πειρ. είχε εκδοθεί κατόπιν αιτήσεως ακυρώσεως της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ). Με αυτήν το Διοικητικό Εφετείο είχε ακυρώσει οικοδομική άδεια για την ανέγερση διώροφης οικοδομής σε γήπεδο εκτός σχεδίου, στη θέση Λυγγίνου της Πάτμου, για τον λόγο ότι το επίδικο γήπεδο δεν διέθετε πρόσωπο σε κοινόχρηστο χώρο (οδό) νομίμως υφιστάμενο. Η έφεση κατά της απόφασης αυτής, την οποία άσκησε εν συνεχεία ο δικαιούχος της οικοδομικής άδειας, απορρίφθηκε από το ΣτΕ. …

«Το κρίσιμο στοιχείο της απόφασης ΣτΕ (Ολ.) 176/2023 είναι ότι η ύπαρξη προσώπου σε κοινόχρηστο χώρο (δρόμο) απαιτείται ήδη από το 1985 και δεν αρκεί το ελάχιστο εμβαδόν του γηπέδου. Εδώ και πολλά χρόνια (τουλάχιστον από το 1986) το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι οι περιοχές εκτός σχεδίου πόλης “…ως εκ της φύσεώς των, έχουν ως προορισμόν την αγροτικήν κλπ. εκμετάλλευσιν και όχι την αστικήν (οικοδομικήν) τοιαύτην…” (ΣτΕ (Ολ.) 695/1986) τηρώντας έκτοτε τη θέση αυτή με συνέπεια (βλ. ΣτΕ (Ολ.) 3135/2002 κ.ά.). Περαιτέρω, σύμφωνα με το Δικαστήριο, “…η κατ’ εξαίρεση επιτρεπόμενη στις περιοχές αυτές δόμηση,…, τελεί υπό την προϋπόθεση ότι πληρούται ο βασικός κανόνας δομήσεως της εν γένει πολεοδομικής νομοθεσίας, κατά τον οποίο δομήσιμα είναι τα οικόπεδα που έχουν πρόσωπο, κοινό όριο δηλαδή, σε κοινόχρηστο χώρο νομίμως υφιστάμενο, μη προκύψαντα από ιδιωτική βούληση, …Υπό την αντίθετη εκδοχή θα ήταν δυνατή η δόμηση σε εκτός σχεδίου περιοχές υπό όρους ευνοϊκότερους από την ανωτέρω άποψη, ακόμη και εκείνων που ισχύουν στις εντός σχεδίου περιοχές” [ΣτΕ (Τμ. Ε΄ 7μελής) 3504/2010 κ.ά.].

Συνεπώς ούτε για «μεγάλη ανατροπή στην εκτός σχεδίου δόμηση» πρόκειται, ούτε για «πλήγμα» για τους μικρο- (ή μεγαλο-) ιδιοκτήτες ακινήτων. Βάσει καμιάς λογικής δεν μπορεί να θεωρείται η επικράτεια ως ένα άθροισμα οικοπέδων. Ο θεσμός της εκτός σχεδίου δόμησης παραμένει μία αναχρονιστική και καταστροφική επιλογή, που ανατρέπει διαχρονικά κάθε προσπάθεια για τον ορθολογικό σχεδιασμό του χώρου και την προστασία του περιβάλλοντος και του τοπίου. Προφανώς δεν συνιστούν «ασφάλεια δικαίου» οι ποικίλες, μεταβατικές, ειδικότερες ή εξαιρετικές διατάξεις, το πλήθος των παρεκκλίσεων, οι αυθαίρετες «ερμηνείες» εκ μέρους των υπηρεσιών δόμησης κ.ά. Η κατά προτεραιότητα κατάργηση των διατάξεων της εκτός σχεδίου δόμησης αποτελεί μία πρώτης τάξεως αναπτυξιακή επιλογή σε αρμονία με την ανάγκη προστασίας του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος της χώρας».

[4] ΕΛΛΕΤ [news.b2green.gr]: Εκτός σχεδίου δόμηση, μια καταστροφική επιλογή για την ελληνική ύπαιθρο και το τοπίο που δεν πρέπει να συνεχιστεί [6.04.2023]

Όπως ανακοινώθηκε στην Βουλή το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) προγραμματίζει εσπευσμένα την κατάθεση «…μεταβατικής διάταξης η οποία θα δίνει σαφή απάντηση στο πρόβλημα το οποίο έχει δημιουργηθεί…» με την 176/2023 απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) για την οικοδομησιμότητα οικοπέδων εκτός σχεδίου. Είναι θετικό ότι το ΥΠΕΝ επεξεργάζεται μεταβατική λύση, αλλά θα πρέπει παράλληλα να διευκρινίσει ποιος είναι ο στόχος της. Αν η πρόθεση του Υπουργείου είναι να διευκολύνει την συνέχιση της δόμησης στην εκτός σχεδίου, όπως διαφαίνεται από τις μέχρι σήμερα ανακοινώσεις, πρόκειται για επιλογή που έρχεται σε αντίθεση τόσο με την πάγια νομολογία του ΣτΕ, του ανώτερου Διοικητικού Δικαστηρίου της Χώρας, ενός από τους πλέον πολύτιμους θεσμούς της Δημοκρατίας, όσο και με τον Χωροταξικό Σχεδιασμό Εθνικού Επιπέδου, ο οποίος ήδη από το 2008 επιτάσσει τον «περιορισμό της εκτός σχεδίου δόμησης», και κάθε καθυστέρηση εφαρμογής του συνιστά σοβαρή παράλειψη της πολιτείας έναντι της συνταγματικής επιταγής για τον χωρικό σχεδιασμό.

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ) αναγνωρίζει την πολυπλοκότητα και την δυσκολία επίλυσης του ζητήματος, υπενθυμίζει όμως ότι η παραπάνω πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας (σε μείζονα σύνθεση) του ΣτΕ επιβεβαίωσε για μία ακόμη φορά ότι προκειμένου να επιτρέπεται η δόμηση στα εκτός σχεδίου ακίνητα, αυτά πρέπει να διαθέτουν πρόσωπο σε κοινόχρηστο χώρο (οδό), ο οποίος υφίσταται νομίμως και δεν έχει προκύψει από ιδιωτική βούληση. Ο όρος αυτός συνδέεται με την απαγόρευση (ήδη από το πρώτο νομοθετικό διάταγμα πολεοδομικού σχεδιασμού στην χώρα, του 1923), δημιουργίας οδών με σκοπό την ανάπτυξη συνοικισμών, και στην πραγματικότητα αποσκοπεί στην αποτροπή της οικοπεδοποίησης του αγροτικού χώρου χωρίς σχεδιασμό. Επιπλέον όμως στην απόφαση του ΣτΕ διευκρινίζεται ότι αυτή η προϋπόθεση υφίσταται ήδη από το 1985, στο Π.Δ. για την εκτός σχεδίου δόμηση (ΦΕΚ 270/Δ/1985, στο αρ.1 παρ1.α) και δεν τέθηκε για πρώτη φορά με τον ν. 3212/2003. Συνεπώς -διευκρινίζει το δικαστήριο- ακόμα και τα ακίνητα εκτός σχεδίου που δημιουργήθηκαν πριν από την έναρξη ισχύος του ν. 3212/2003 είναι δομήσιμα, μόνο εφόσον διαθέτουν, μεταξύ των άλλων προϋποθέσεων, πρόσωπο σε κοινόχρηστο χώρο νομίμως δημιουργηθέντα, γεγονός που παραπέμπει στην αποσαφήνιση των “νομίμως υφιστάμενων οδών”, ένα δύσκολο εγχείρημα που πρέπει να επιλυθεί όχι μόνο για τις μικρές οικοδομές αλλά και για τις μεμονωμένες επενδύσεις, διότι και οι δύο οδηγούν σε διασπορά της δόμησης στην ύπαιθρο, με καταστροφικά αποτελέσματα για το τοπίο και την γεωργική γη. Το γεγονός ότι η κρίση του Δικαστηρίου δεν συνιστά δυσμενή ανατροπή στην εκτός σχεδίου δόμηση, αλλά επαναφορά στη νομιμότητα, θα πρέπει να ισχύει και στις δύο περιπτώσεις.

Η απόφαση αυτή του ΣτΕ, και η διάσταση που θέτει για ευθύνη των Υπηρεσιών έκδοσης οικοδομικών αδειών, μπορεί μεν να εκπλήσσει τους πολίτες και την αγορά που συνηθίζει να λειτουργεί με τους δικούς της νόμους -με ανοχή της πολιτείας-, δεν ήρθε όμως ως κεραυνός εν αιθρία για το ΥΠΕΝ, αφού η νομολογία αυτή υπάρχει ήδη από το 1986, ενώ κατά τη γνώμη μας μπορεί να διευκολύνει το ΥΠΕΝ για να εξηγήσει στους πολίτες τις διαστάσεις του προβλήματος και ότι η νόμιμη οδός επίλυσής του απαιτεί χρόνο και ολοκληρωμένη στρατηγική. Δυστυχώς, διαχρονικά, αποφεύγεται η αντιμετώπιση του προβλήματος, επιλογή που θα απαιτούσε μια συστηματική συνεργασία του επιστημονικού κόσμου, των νομικών και των πολεοδόμων.

Η ΕΛΛΕΤ, με το αίσθημα ευθύνης που την διακρίνει είχε ήδη στείλει στο ΥΠΕΝ τεκμηριωμένες προτάσεις, με αφορμή την ανακοίνωση του προγράμματος αναγνώρισης οδών, όπου διευκρινίζεται ότι -βάσει της νομολογίας του ΣτΕ επίσης- θα πρέπει να διακριθεί η διαδικασία αναγνώρισης οδών από την απόδοση δικαιώματος δόμησης, που γίνεται μόνο δια μέσου του χωρικού σχεδιασμού και μόνο με ΠΔ/μα.

Ευελπιστούμε ότι οι προτάσεις μας θα ληφθούν υπόψη και θα αποφευχθεί η βιαστική επεξεργασία μιας νομοθετικής ρύθμισης που δεν θα εναρμονίζεται με την νομολογία. Με την παρούσα ανακοίνωση υπενθυμίζουμε στο ΥΠΕΝ ότι οι επιστήμονες που στηρίζουν εθελοντικά το έργο της ΕΛΛΕΤ είναι στην διάθεση της Πολιτείας για την επεξεργασία των δύσκολων αυτών θεσμικών ρυθμίσεων που θα συμβάλουν στην αναβάθμιση του χωρικού σχεδιασμού έναντι της αποδοχής και «τακτοποίησης» τετελεσμένων καταστάσεων.

[5] Δημήτρης Μέλισσας, Καθηγητής ΕΜΠ: Οργανωμένη Η Εκτός Σχεδίου Δόμηση [1.10.2020]

«… Οι νομοθετικές πρωτοβουλίες της κυβέρνησης στην πραγματικότητα έρχονται να εναρμονιστούν με την πάγια θέση του Συμβουλίου της Επικρατείας, που επιτάσσει ότι η δόμηση «δεν αποτελεί την κατά προορισμό χρήση των περιοχών εκτός σχεδίου (ΣτΕ 2009/2003) αλλά εξυπηρετεί τη γεωργική και κτηνοτροφική και δασοπονική εκμετάλλευση καθώς και την αναψυχή» (ΣτΕ 806/2010, ΣτΕ 3651/2003, ΣτΕ 3135/2002, ΣτΕ 3067/2001). Τούτο σημαίνει ότι η δόμηση στον εξωαστικό χώρο μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις επιτρέπεται, με παρεκκλίσεις ή χωρίς αυτές (ΣτΕ 847/16), και μπορεί να απαγορεύεται μερικώς ή συνολικά με ιδιαίτερα αυστηρούς όρους και περιορισμούς, που να είναι προσαρμοσμένοι στην ιδιαίτερη φύση της κάθε περιοχής και σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να εξομοιώνονται οι εκτός σχεδίου με τις εντός σχεδίου περιοχές (ΣτΕ 2136-2137/2016).

Ακούραστα επαναλαμβάνει η νομολογία, ότι η αρτιότητα του γηπέδου σε περιοχές εκτός σχεδίου έχει άμεση σχέση με την ορθολογική διαχείριση και τον σχεδιασμό του οδικού δικτύου με κριτήρια σαφή και εξειδικευμένα (ΣτΕ 396/2014, ΣτΕ 877/2012, ΣτΕ 379/2010, ΣτΕ 601/2007) στον βαθμό που το πρόσωπο του γηπέδου σε δημοτική, και ως εκ τούτου κοινόχρηστη οδό, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την ανοικοδόμησή του. Ετσι, ο χαρακτήρας της δημοτικής οδού δεν προκύπτει, όπως συνηθίζεται παράνομα στη χώρα μας, ούτε μετά απόφαση δημοτικού συμβουλίου, πολλώ δε μάλλον με βεβαίωση του δημάρχου (ΣτΕ 665/2018), ούτε μπορεί να διανοιχθεί, να διαπλατυνθεί, να καταργηθεί, να μετατοπιστεί ή να ανταλλαχθεί με οποιαδήποτε πράξη της πρώτου ή δευτέρου βαθμού Αυτοδιοίκηση (ΣτΕ 962/18, 878/2018, 118/2012). Είναι σαφές ότι η νομολογία για την αρτιότητα των γηπέδων εκτός σχεδίου συναρτάται άμεσα με τον σχεδιασμό αποκλειστικά και μόνο της Πολιτείας για το οδικό δίκτυο, με αποκλειστικά και μόνο κριτήρια την προστασία του περιβάλλοντος (ΣτΕ 395/14, ΣτΕ 878/12, ΣτΕ 3415/09, ΣτΕ 1679/08, ΣτΕ 601/07, ΣτΕ 2487/06). Πολλώ δε μάλλον η παραπάνω επιταγή για την απαγόρευση αποσπασματικής ή σημειακής χάραξης οδικού δικτύου και μάλιστα με βάση ιδιωτικά συμφέροντα, δηλαδή χτίζω όπου έχω γήπεδο και χαράζω και δρόμο μετά συναίνεση του δημάρχου, είναι αντίθετη στο Σύνταγμα, και αφορά όχι μόνο την ηπειρωτική Ελλάδα αλλά και τα νησιά που χαρακτηρίζονται από τη λιτή συμμετρία του τοπίου και αποτελούν ευπαθή οικοσυστήματα (ΣτΕ 962/18, ΣτΕ 878/12).

Δίλημμα για την κυβέρνηση και τα υπόλοιπα πολιτικά κόμματα στην πραγματικότητα δεν υπάρχει, για την οργανωμένη ρύθμιση του εξωαστικού χώρου, στον βαθμό που δεν θέλουν να εναντιωθούν στην πάγια νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας και στο άρθρο 24 του Συντάγματος. Σε διαφορετική περίπτωση θα τεθεί σε κίνδυνο η νομιμότητα οποιασδήποτε δραστηριότητας, ανεξαρτήτως μεγέθους, όχι μόνο από το Συμβούλιο της Επικρατείας αλλά και από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που δέχεται τη νομιμότητα των περιορισμών για λόγους περιβαλλοντικούς, χωροταξικούς και πολεοδομικούς (ΕΔΔΑ Hamer κατά Βελγίου 27.11.207, παρ. 79, Elia S. RL κατά Ιταλίας, 2.8.2001, παρ. 77).

Θα πρέπει να υπενθυμιστεί ότι τη νομολογιακή θέση του Συμβουλίου της Επικρατείας για την οργανωμένη εκτός σχεδίου δόμηση υιοθετεί ο νομοθέτης για πρώτη φορά με τις Ζώνες Οικιστικού Ελέγχου (ν.1337/83), και πρόσφατα κυρίως με τον ν. 4447/2016. Αυτό σημαίνει ότι τα σύγχρονα πολεοδομικά εργαλεία του τακτικού και ειδικού σχεδιασμού (ΤΧΣ, ΤΠΣ, ΕΧΣ, ΕΠΣ, ΕΣΧΑΣΕ, ΕΣΧΑΔΑ, ΠΟΤΑ, ΠΟΑΠΔ), που αναπτύσσονται στην εκτός σχεδίου περιοχή, συμβάλλουν στην αναχαίτιση της κατανάλωσης του χώρου από την άναρχη ανάπτυξη, προστατεύουν το περιβάλλον και τελικά παρέχουν προστιθέμενη αξία στην αξιοποίηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της περιοχής όπου θα εκπονηθούν. Ετσι, κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου για τον «Εκσυγχρονισμό της χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας» στη Βουλή, τα πολιτικά κόμματα δεν μπορούν παρά να αντιμετωπίσουν τις ρυθμίσεις για τη σταδιακή κατάργηση της εκτός σχεδίου δόμησης, τον χαρακτηρισμό των δημοτικών δρόμων με σχεδιασμό και τη σφαιρική αντιμετώπιση των παρεκκλίσεων ως φυσικό επακόλουθο της πάγιας νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας και ως νομοθετική συνέχεια του ν. 4447/16. Τούτο διότι, η πάγια νομολογία και η πρόσφατη νομοθεσία συμβάλλουν στην εξάλειψη της διάχυσης στον εξωαστικό χώρο, την προστασία της γεωργικής γης και του υδροφόρου ορίζοντα, τη μείωση των δαπανών και των πάσης φύσεως υποδομών, τη συγκέντρωση οικονομικών και επιχειρηματικών δραστηριοτήτων (βιομηχανικών, τουριστικών, αποθηκών κ.λπ.), σε προκαθορισμένους κατάλληλους χώρους, έτσι ώστε να προστατευτεί το φυσικό περιβάλλον και να τηρηθεί η επιταγή του άρθρου 24 του Συντάγματος.»

[6] : Αλέξης Παπαχελάς: kathimerini.gr/opinion: Σβέλτη παρανομία, αργή Δικαιοσύνη [5.04.2023]

Είναι εντυπωσιακό. Πόσο γρήγορα γίνεται μια παρανομία, πόσο πολύ αργεί η αντίδραση του κράτους και κατόπιν της Δικαιοσύνης. Κλασικό παράδειγμα τα μεγάλα και προκλητικά αυθαίρετα. Μέσα στον χειμώνα κτίζονται «τέρατα», τα οποία άλλοτε φτάνουν έως τα μπετά, άλλοτε έως τους σοβάδες. Δεν είναι υπόγεια ή κτίσματα μέσα σε σπηλιές. Είναι «τέρατα» πραγματικά, ορατά από παντού, από τον δρόμο, από τη θάλασσα εάν πρόκειται για νησί. Δικαιολογία δεν υπάρχει καμία. Κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν ήξερε.

Και όμως· αστυνομία, πολεοδομία, δήμος, περιφέρεια, όλοι δεν βλέπουν ή κάνουν ότι δεν βλέπουν. Προφανώς «τα λεφτά είναι πολλά». Αλλιώς δεν εξηγείται το φαινόμενο της συλλογικής «τύφλωσης» όλων των αρμοδίων.

Τα «τέρατα» δεν παίρνουν ρεύμα για ένα διάστημα. Μένουν εκεί, κουφάρια, περιμένοντας είτε μια προεκλογική νομιμοποίηση είτε κάποια «μαγική» λύση. Τα χρόνια περνούν, κανείς δεν τα γκρεμίζει. Οταν ρωτάς «γιατί;» οι ειδήμονες σου εξηγούν πόσο περίπλοκη είναι η σχετική διαδικασία και ότι μπορεί να πάρει πολύ καιρό μέχρι να βγει το πρωτόκολλο κατεδάφισης και να γκρεμιστούν. Αυτό συμβαίνει, αλλά είναι σπάνιο και πολλές φορές μπορεί να έχουν περάσει 20-25 χρόνια.

Δεν ξέρω, όμως, αν σας έχει συμβεί και το άλλο. Ο χρόνος έχει έναν δικό του τρόπο να κάνει την ασύλληπτη παρανομία μέρος της ρουτίνας μας. Περνάς δίπλα από αυτά τα «τέρατα» και πιάνεις τον εαυτό σου να λέει: «Να σου πω την αλήθεια, τώρα που έχουν κτισθεί, καλύτερα να πάρουν ρεύμα, να τα σοβατίσουν και να τα βάψουν, να φτιάξουν και τον περιβάλλοντα χώρο, παρά να μείνουν έτσι ανοικτές πληγές στο περιβάλλον». Εκεί, λοιπόν, που έπρεπε να έχουν κτιστεί 200 τετραγωνικά έχουν κτιστεί 2.000, αλλά είμαστε ευχαριστημένοι γιατί τουλάχιστον δεν μείναμε με τους σκελετούς κι εκείνες τις πανέμορφες νεοελληνικές «αναμονές».

Η μάχη είναι άνιση. Πολλά «μαύρα» εναντίον χαμηλών μισθών δημοσίων υπαλλήλων. Παρανομία που είναι σβέλτη εναντίον αργής Δικαιοσύνης. Καλοί δικηγόροι και ισχυρό νομικό οπλοστάσιο στην υπηρεσία της παρανομίας εναντίον ενός αργού κράτους, που ασφυκτιά μέσα σε ένα «ζουρλομανδύα» νόμων, αλληλοεπικαλυπτόμενων αρμοδιοτήτων, μεγάλων περιθωρίων για εφέσεις και ενστάσεις κ.λπ. κ.λπ. Με άλλα λόγια, εάν δεν αλλάξει κάτι, και κυρίως εάν δεν υπάρξει πολιτική βούληση, η παρανομία θα κερδίζει κάθε γύρο στην αντιπαράθεσή της με τη νομιμότητα.

[7] Γιώργος Λιάλιος, kathimerini.gr & news.b2green.gr: Οι άγγελοι του τσιμεντώματος [23.03.2023]

Οποιος έχει ασχοληθεί έστω και επιδερμικά με τα πολεοδομικά, γνωρίζει ότι στη νομοθεσία μας υπάρχει ένας σαφής διαχωρισμός: στις εντός σχεδίου περιοχές που προορίζονται για δόμηση και στις εκτός, που δεν έχουν ως προορισμό, κατ’ αρχήν, τη δόμηση ή την τουριστική εκμετάλλευση, αλλά τη γεωργική, κτηνοτροφική και δασοπονική εκμετάλλευση και την αναψυχή του κοινού. Στις εκτός σχεδίου περιοχές η δόμηση επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση.

Είναι ενδιαφέρον πόσοι «εξεπλάγησαν» με την πρόσφατη απόφαση 176/2023 του Συμβουλίου της Επικρατείας για την Πάτμο. Το ΣτΕ ακύρωσε μια οικοδομική άδεια που εκδόθηκε σε εκτός σχεδίου περιοχή του νησιού επειδή το οικόπεδο δεν είχε «πρόσωπο» σε αναγνωρισμένη οδό.

Μόνο που η απόφαση του ΣτΕ … δεν έφερε κάτι νέο. Τα τελευταία 20 χρόνια το ΣτΕ βγάζει τη μια απόφαση μετά την άλλη, υπέρ του δραστικού περιορισμού ή της κατάργησης της εκτός σχεδίου δόμησης. Το ότι η πολιτεία κωφεύει, λογαριάζοντας περισσότερο το πολιτικό κόστος από την προστασία του περιβάλλοντος και γενικά του εξωαστικού χώρου, είναι μια άλλη υπόθεση. Λίγοι ήταν εκείνοι που επιχείρησαν τα τελευταία χρόνια να περιορίσουν την εκτός σχεδίου δόμηση και δεν είχαν καλή κατάληξη. Πρόσφατο παράδειγμα ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Δημήτρης Οικονόμου, που αντικαταστάθηκε λίγο αφότου έφερε ρύθμιση για την κατάργηση των παρεκκλίσεων στην εκτός σχεδίου δόμηση. Η κατάργηση εφαρμόστηκε, έστω και άτολμα, δεν παύουν όμως αυτόκλητοι άγγελοι του … ιερού δικαιώματος στο τσιμέντωμα να καταγγέλλουν την κυβέρνηση, βάζοντας μάλιστα και ταξικά χαρακτηριστικά στην επιχειρηματολογία τους. Ας διατηρήσουμε λοιπόν το δικαίωμα να χτίζουμε σχεδόν παντού, να ανοίγουμε δρόμους, να καταστρέφουμε για πάντα αυτό που έχουμε επειδή … είναι δικό μας. Ας κλείσουμε τα αυτιά στους επιστήμονες, που επί δεκαετίες επισημαίνουν τα προβλήματα που δημιουργεί η δόμηση εκτός σχεδίου. Μόνο ας μη διαμαρτυρόμαστε όταν οι πόλεις μας ξεχειλώνουν άναρχα, όταν τα αγαπημένα μας μέρη μετατρέπονται σε οικισμούς, οι αγαπημένες μας παραλίες γεμίζουν με βίλες. Και κυρίως ας μην ξαναζηλέψουμε αυτά τα υπέροχα αγροτικά τοπία της Κεντρικής Ευρώπης, γιατί εκεί εκτός σχεδίου δόμηση δεν υπάρχει.

Πηγές:

[1] Νόμος + Φύσις: https://nomosphysis.org.gr/22294/ste-ol-176-2023-gia-tin-ektos-sxedioy-domisi-den-arkei-to-elaxisto-emvadon-alla-apaiteitai-idi-apo-to-1985-kai-i-yparksi-prosopoy-se-koinoxristo-xoro-dromo/

[2] https://news.b2green.gr/30527/άμεση-επίλυση-του-ζητήματος-που-έχει-δ

 [3] ΕΛΛΕΤ Γιάννης Μιχαήλ, Ελένη Μαΐστρου: α) https://ecopress.gr/ellet-proteraiotita-i-katargisi-tis/ β) https://www.kathimerini.gr/economy/562350004/simantiki-apofasi-gia-tin-ektos-schedioy-domisi/

 [4] ΕΛΛΕΤ: https://news.b2green.gr/31280/εκτός-σχεδίου-δόμηση-μια-καταστροφικ

 [5] Δημήτρης Μέλισσας: https://nomosphysis.org.gr/20462/organomeni-i-ektos-sxedioy-domisi/

 [6] Αλέξης Παπαχελάς: https://www.kathimerini.gr/opinion/562355764/svelti-paranomia-argi-dikaiosyni/

 [7] Γιώργος Λιάλιος: α) https://www.kathimerini.gr/opinion/562333291/oi-aggeloi-toy-tsimentomatos και β) /https://news.b2green.gr/30725/οι-άγγελοι-του-τσιμεντώματος

Επίλογος:

Ιδιωτικοποίηση του Ελληνικού Δημόσιου Τομέα = «Idiotic-οποίηση» του Ελληνικού Κράτους;

Στη χώρα του ελληνικού Νεοφιλελευθερισμού ιδιωτικοποιούνται:

  • Οι δημόσιες επιχειρήσεις και οργανισμοί
  • Οι τομείς: Υγείας, Παιδείας, Πολιτισμού
  • Ενέργεια, Τηλεπικοινωνίες, Μεταφορές, Ύδρευση – Άρδευση – Αποχέτευση
  • Ο Χωροταξικός και Πολεοδομικός Σχεδιασμός
  • Η Εθνική Ασφάλεια (Παρακολουθήσεις Πολιτών), Τύπος & Ενημέρωση (Πέτσινες επιδοτήσεις)
  • Δάση, Δημόσιες Εκτάσεις, Δημόσιοι Δρόμοι, Αιγιαλός, Βουνοκορφές (καταπατήσεις, εκτός σχεδίου δόμηση, πολεοδομικές παρεκκλίσεις, αυθαίρετα, ανεμογεννήτριες κλπ ΑΠΕ)
  • Κρατικές Υπηρεσίες: Υπουργεία, Περιφέρειες, Δήμοι (Ρουσφέτια – διορισμοί προσωπικού)

Επίσης, η Εκτελεστική Εξουσία διαβρώνει σταδιακά την ανεξαρτησία της Νομοθετικής και Δικαστικής Εξουσίας, αλλά και των ΜΜΕ (παρακολουθήσεις, διώξεις, διορισμοί, εξαγορά συνειδήσεων …).

Η σταδιακή και μεθοδευμένη διάβρωση και παρακμή των συλλογικών διαδικασιών, της έγκυρης και αντικειμενικής ενημέρωσης και της συμμετοχής πολιτών στη λήψη των αποφάσεων, οι επιθέσεις κατά του κύρους των Ανεξάρτητων Αρχών και η υπονόμευση της ανεξαρτησίας των Εξουσιών, έχουν οδηγήσει σε αποχαύνωση της «Κοινωνίας των Πολιτών», σε επικράτηση αυταρχικών δομών, σε υποβάθμιση του Δημοκρατικού Πολιτεύματος, και – τελικά – σε κατάλυση του «Κράτους Δικαίου».

Ας δούμε λοιπόν τη σημασία κάποιων λέξεων, πριν ξεχαστούν εντελώς:

Πολίτης: στα αρχαιοελληνικά σημαίνει κάτοικος πόλης που έχει πολιτικά δικαιώματα ως ελεύθερος πολίτης. Ως πολίτης, είναι άτομο που δεν ανήκει σε ένοπλες δυνάμεις.

Ιδιώτης: Στην αρχαία Ελλάδα εθεωρείτο άτομο εγωιστικό, που δεν προσέφερε με την εργασία του στην κοινωνία και δεν συμμετείχε στα κοινά. Ο Θουκυδίδης ανέφερε χαρακτηριστικά ότι, αυτός που δεν μετέχει στα πολιτικά (στα «κοινά»), δεν θεωρείται απράγμονας ή φιλήσυχος, αλλά «άχρηστος πολίτης». Δεδομένου ότι στην αρχαία Ελλάδα δεν επιτρεπόταν να αδιαφορεί κανείς  για την κοινότητα γύρω του, η λέξη «Ιδιώτης» μεταφράστηκε στα αγγλικά ως «Idiot».Στα λατινικά, ενώ στην αρχή είχε την ίδια σημασία όπως στην αρχαία Ελλάδα, με το πέρασμα του χρόνου έφθασε να είναι συνώνυμη της λέξης χαζός “idiot”. Στα νέα ελληνικά οι λέξεις Ιδιώτης/Ιδιωτικός έχασαν επίσης την αρχική σημασία τους, καταλήγοντας όμως συνώνυμα του «ιδιοκτήτη» και της «ιδιοκτησίας».

Κώστας Α. Μαρκάκης

Ηλεκ/γος – Μηχ/γος Μηχανικός, ΕΜΠ Αθήνα – TU Hannover

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Θα υποθέσουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε εάν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα